anadolu kasko ve balkan konumuz
Bu sırada Peçenekler dağınık bir halde bulunuyorlardı. Bizans komutanlarının aralarında Peçenekler’e nasıl saldıracakları konusunda tartışmaları Peçenekler’e zaman kazandırmış ve toparlanarak birleşip Bizanslılar'a şiddetli bir şekilde saldırmışlardır. Bu şekilde Bizans büyük bir bozguna uğratılmıştır.
Bizans bundan sonra Kegen’den yararlanmak istemiş ve 1051 yılı başlarında onu Bizans elçisi olarak kavimdaşlarının yanına göndermiştir. Ancak artık kavimdaşları tarafından sevilmeyen Kegen hemen öldürülmüştür. Bizans 1050-51 kışında toplayabildiği kadar ücretli asker toplayarak Nikefor Bryennios’un komutasında bu sırada Makedonya ve Trakya’yı yağmalamakla meşgul olan Peçenekler'in üzerine göndermiştir. Sayılarının 20.000 civarında olduğu bildirilen bu küçük Bizans ordusunun Peçenekler’i yenmek değil durdurması bile mümkün değildi. Nitekim Bizans sadece ani akınlar yaparak Peçenekler’i durdurabileceğini düşünmüş ve böyle de yapmıştır. Gönderilen ordunun bir kısmı Edirne’nin doğusuna giderken bir kısmı da güneye doğru inmiş ve gördükleri Peçenekler'le savaşmışlardır. Peçenekler ise bu sırada Marmara sahillerine kadar akınlar yaparak, Ergene nehri boyu ile Lüleburgaz'ı ve Rodos’dan bir günlük mesafede bulunan Chariopolis’i yağmalamışlardır. Yağmadan sonra Peçenekler herhangi bir tehlike ile karşılaşacaklarını düşünmediklerin için kamp kurmuşlar ve dinlenmeye çekilmişlerdir. Ancak tam dinlendikleri bir sırada onları takip eden Bizans askerleri geceleyin saklandıkları yerlerden çıkarak çoğunu kılıçtan geçirmişlerdir.
Bundan sonra Nikefor, önce Edirne’ye yakın olan Toplitza mevkiinde bir Peçenek grubunu, daha sonra da Balkanlar’a yakın Co/oe’de başka bir Peçenek kuvvetini yok etmiştir. Böylece Balkanlar'daki vilayetler kısmen de olsa bir süre Peçenek akın ve yağmalarından kurtulmuştur.
Bizans bu küçük başarıdan sonra hayallere kapılarak Peçenekler’i tamamen Tuna'dan çıkarmak hayaline kapılmış ve bunun için harekete geçmiştir. Anadolu ve Balkanlar’dan getirilen kuvvetler Michael Akolutos'un idaresine verilerek, Bulgaristan valisi Basile ordusu ile hazır beklemesi emredilmiştir.1053 yılında
J94İBALKANLAR EL KİTABI
bu iki ordu birlenerek Balkan dağlarını geçip Preslav şehrinin
rek kamp kurmuşlardır. Ancak Balkanlar'ı geçtikten sonra harekçf’'S gelen BizanslIlar Peçenekler'in merkezleri Yüztepe’ye kadar edememişlerdir. Bunun üzerine Turak idaresindeki Peçenekler kaçtıkları Preslav’den Balkan yolunda yakalayarak çok ağır kayıp^’^ lardır. Bu zaferden sonra Peçenekler yeniden Trakya ve Makedonyg'^’^ ri gibi hareket eder hale gelmişlerdir. Peçenekler’le daha fazla savaşj. anlayan Bizans, elçiler gönderip barış istemiş ve vergi vermeleri sürecek olan bir barış yapmıştır. Yapılan bu anlaşmaya rağmen İOS9., bilinmeyen bir sebeple Peçenekler'in üzerine gitmiştir. Yine 1065yı|J' Peçenekler'e elçiler ve hediyeler göndererek barışın muhafaza edi^ sunda müzakere yapmalarını istemiştir. '
1048'de Uzlar'ın Dnyeper'e kadar ilerleyerek Aşağı Tuna'yı geçmeler Türk kavmi arasında şiddetli savaşların başlaması kaçınılmaz olmuştu özellikle 1064-1065 yıllarında Balkanlar'da kuvvetli bir mukaveme| şılaşmadan batıya doğru ilerlemişler Trakya, Makedonya, Selanikvepu Pelopones’e kadar gitmişlerdir. Ancak ansızın başlayan soğuklar Uzlar'ın büyük bir kısmı hastalıktan kırılmış ve Peçenekler'de bunufirsıj rek onları tamamen yok etmişlerdir.
1065 yılındaki Uz akınından sonra Tuna boylarının tek I Peçenekler olmuştur. Bu sırada Bizans iç işleriyle uğraştığı için Peçenefe boylarında istedikleri gibi serbestçe dolaşmışlardır. Ancak 1067'deBi® kesine düzenledikleri akını İmparator Roman Diogenes başarı iledurdıms Peçenekler'in bir çoğunu öldürerek geride kalanları da esir almıştır.Eİe geçirdiği bu Uz ve Peçenekler'in bir kısmını ücretli asker olarak ordusun rındırmış ve onlardan atlı kıt'alar teşkil etmiştir. Nitekim bu kıt’alarOİK ile beraber Malazgirt'e kadar gitmişler ve savaş sırasında kendilerine bir kavim olduklarını gördükleri Selçuklular'm tarafına geçmişlerdir,Bi! Bizans'ın 26 Ağustos 1071'de Selçuklu hükümdarı Alp Arslan tarafından:; yenilgiye uğratılmasmda büyük bir rol oynamıştır.
Bizans bu ağır mağlubiyetten sonra uzun süre iç karışıklarla uğraş® runda kalmıştır. Peçenekler bundan istifade ederek Tuna boylarındaüi Jeri gibi hareket etmişlerdir. İç isyanlarda Peçenekler'in de etkin birrel^ dıklarını görüyoruz. Bizans'ın Tuna boyundaki şehirlere vali olarakü: Nestor, Silistre'ye hakim olan Peçenekler ile anlaşarak isyan etmiştir. Bizans'ın idaresi yaşı bir hayli ilerlemiş olan Parapinakes MichaelVlUm^i^ olan NikefoPun elinde idi. Ancak o hiç kimse tarafından sevilmiyorduk Peçenek ve Bulgar Bogomilleri (Pavlikyanlarj ile gelerek Konstantiniyef yılında kuşatmıştır. İmparatora durumu müzakere etmek üzere de göndermiştir. İmparatordan kıymetli hediyeler alan Peçeneklerin
BALKANLAR EL KİTABI 1195
döndüklerinde şüpheli hareketlerde bulunmaları Nestor'u kuşkulandırmış ve onlara güvenemeyeceğini anlayarak muhasarayı kaldırmasına sebep olmuştur.
1078'de Bizans’ta İmparator Michael Vll'ya karşı Balkanlar'da Nikefor Bryennios, Anadolu'da da Nikefor Botaneiates kendilerini imparator ilan etmişlerdi. Nikefor Bryennios özellikle Peçenekler'e güvenmiştir. Peçenekler ise menfaatleri ne}^ gerektiriyorsa onu yapmışlardır. Bazen birinin bazen de diğerinin tarafını tutarak akıllı bir siyâset tâkip etmişlerdir. Peçenekler önce Michael VlI’nın haklarını korumak bahanesi ile Bryennios'a karşı yürümüşler, Makedonya'ya girerek etrafı yağmalamışlardır. Daha sonra da Bryennios’u Edirne’de muhasara etmişlerdir. Bryennios, Peçenekler’e karşı mücadele edememiş ve kıymetli hediyeler, altın, gümüş ve para göndermek suretiyle onları Edirne kuşatmasından vazgeçirmiştir. Anadolu’daki mücadelesinde başarılı olan Nikefor Botaneiates, Balkanlar’a geçerek râkibine karşı mücadeleye başlamıştır. Bu mücadelede en büyük rolü Peçenekler oynamışlardır.l078-1079’da Rum asıllı Filibeli bir Pavlikan olan Leka yanına Peçenekler’! de alarak isyan etmiştir. Botaneiates, Leka ile anlaşmış ancak Leka’nın ordusundaki Peçenekler bu anlaşmaya uymayarak akınlarına devam etmişlerdir. Bunun üzerine general Akksi Komnenos üzerlerine gönderilmiştir. Aleksi Komnenos başarılı manevralarla Peçenekler’in arkasına geçerek Trakya’yı onlardan temizlemiştir.
Aleksi Komnenos 1081 yılında tahta geçtiğinde Bizans iç ve dışta çok zor bir durumda idi. Komnenos önce dışta en büyük tehlike olarak gördüğü Peçenek meselesini halletme düşüncesinde olmuştur. Nitekim o tahta çıktığında Peçenekler’in asıl kuvvetleri Tuna boyundaki "Yüztepe" denilen yerde yaşıyorlardı. Ayrıca Tuna boyunda Silistre ve Biçina (Varna yakınlarında Kamçik) şehirlerini ellerinde tutuyorlardı.
1084 yılında Bizans'a karşı isyan eden Pavlikanlar Peçenekler’den yardım istemişler ve 1086 yılında da Peçenekler bu yardım davetini kabul ederek onlara katılmışlardır. Pavlikanlar ile anlaşamayacağını anlayan Aleksi Komnenos o dönemin tanınmış iki komutanını üzerlerine göndermiştir. Bu iki komutan Beliatoba kalesine yaklaştıklarında Peçenek kuvvetlerinin kendilerinden sayıca çöküştün olduklarını görmüşler ve savaşmaktan çok canlarını nasıl kurtaracaklarının çaresini aramışlardır. Şiddetli bir şekilde saldıran Peçenekler karşısında Bizans ordusu dağılıp kaçarken her iki komutan savaş meydanında hayatlarını kaybetmişlerdir. Bu zaferden sonra Peçenekler Filibe ve civarında uzun bir süre hiç bir karşılık görmeden istedikleri gibi hareket etmişlerdir. Aleksi Komnenos bu mağlubiyet üzerine İznik'e gönderdiği kuvvetlerini Rumeli’ye geçirmiş, bu sırada İznik’e gönderilen ve aslen bir Türk olan Tatik’i geri çağırarak yeni bir ordu kurmakla görevlendirmiştir. Yine Anadolu’da bulunan Frenk askerlerini Edirne’ye göndermiştir. Frenk askerlerinin gelmesi ile kendisini güçlü hisseden Tatik Peçenekler’e karşı harekete geçmiştir. İki ordu bir nehir boyunda karşı-
196İ BALKANLAR EL KfTABI
/aşmışlar ancak birbirleriyle savaşmaktan çekinmişlerdir. Bizans çokluğundan Peçenekler’de Bizans'ın iyi silahlara sahip olmasında üç gün boyunca savaşmadan durmuşlar ve sonunda Peçenekler ççA lerdir. Tatik'de bunun üzerine Konstantiniye'ye dönmüştür. Bu sefer Filibe ve çevresi Peçenek akınlarmdan kurtarılmıştır.anadolu kasko
